Schorpioenvissen kijk uit!

De schorpioenvissen die over het algemeen in de aquariumhandel worden aangeboden zijn meestal uit de families Pterois, Dendrochirus en Synanceja.  

Deze bij de liefhebber populaire dieren zijn niet ongevaarlijk vanwege hun gif bevattende harde rugvinstralen.  De koraalduivels van het genus Pterois hebben de neiging om op hun kop te gaan staan met hun giftige rugvinstekels naar het object waardoor zij zich bedreigd voelen, zij kunnen dan als het ware een sprong in het water maken en met hun 13 giftige rugvin stekels het object verwonden. De foto geeft een duidelijk beeld van deze gewoonte. Het injecteren van het gif is over het algemeen pijnloos, maar de pijnloze injectie wordt meestal binnen zeer korte tijd een bijzonder pijnlijke aangelegenheid waarbij het slachtoffer niet zelden het bewustzijn kan verliezen. Verder hebben ze drie anaalvin stekels en twee buikvin stekels die ook giftig zijn.

Steenvissen liggen meestal bewegingloos op het zand of de stenen waar zij dan niet opvallen. Alleen als ze aangeraakt worden of zich bedreigd voelen zullen ze hun giftige rugstekels naar het gevaar richten. De steek van zo een vis is nog pijnlijker en gevaarlijker dan die van een koraalduivel.

Vergiftiging door koraalduivels en steenvissen  gebeuren meestal door de rugvinstekels en in mindere mate door de anaal- en buikvin stekels. Nonchalance  in het verzorgen van deze dieren is meestal de oorzaak van steken door deze dieren, serieuze verwondingen kunnen ook veroorzaakt worden door dode dieren die ook met de uiterste zorg behandeld dienen te worden.

Bijgaande plaat geeft een beeld van een rugvinstekel van een Pterois volitans, met zijn groeven  en scherpe punt om snel en efficiënt gif te injecteren.

Het Gif

Direct na het injecteren van het gif ondervind het slachtoffer een intense en brandende pijn vanuit het punt waar het gif is geïnjecteerd. De pijn houd meestal gedurende enkele uren en soms aanmerkelijk langer aan, afhankelijk van de hoeveelheid geïnjecteerd gif. De huid rond de wond kleurt meestal rood, zwelt op en word warm. Verder kan de huid rond de wond loslaten en afsterven. Hartritme stoornissen, delirium en het bewustzijn verliezen is reeds meerdere malen gemeld. Ook lage bloeddruk, ademhaling moeilijkheden en zelfs sterf gevallen zijn voorgekomen ( bij de Dendrochirus zebra).

Steenvis anti serum wordt o.a. geproduceerd door;

Commonwealth Serum Laboratories

Melbourne, Australië.

Behandeling

De behandeling van steken door schorpioenvissen is in eerste instantie de pijn bestrijding; de wonden veroorzaakt door schorpioenvissen zijn doorgaans klein en indien mogelijk eerst goed reinigen om zoveel mogelijk gif te verwijderen. Eventueel bloeden niet stoppen. Het gewonde lichaamsdeel kan men het beste zo snel als mogelijk is in heet water dompelen. De water temperatuur dan zo hoog mogelijk houden, die de patiënt kan verdragen, zonder dat er verbranding en of verdere huidbeschadiging ontstaat.  Het onderdompelen in heet water moet men zeker 30 tot 90 minuten aanhouden. De toevoeging van Magnesium sulfaat is soms wenselijk wegens de milde verdovende werking hiervan. Het openen van de wond is doorgaans niet nodig, maar de toediening van een anti tetanus injectie wordt aanbevolen. Antibiotica kunnen nodig zijn. In diverse gevallen werd morfine toegediend welke niet bleek te werken tegen de pijn.

Doktoren kunnen een voorgestelde behandeling van schorpioenvis steken vinden in het boek Poisonous and Venomous Marine Animals of the World.

Geraadpleegde literatuur:

Pagina 743 – 798,  Poisonous and Venomous Marine Animals of the World (Revised Edition)

By Bruce W. Halstead, M.D.  1978,

Published by The Darwin Press, Inc.  Princeton, New Jersey 08540  U.S.A.

ISBN 0-87850-012-X  

Naar Boven